Wschodnie regiony Cesarstwa Bizantyjskiego od dawna przed XI wiekiem miały do czynienia z Turkami. Turcy mogli być sojusznikami lub najemnikami, służyli w bizantyjskich wojskach, a nawet w oddziałach ochronnych. Jednak wraz z pojawieniem się na wschodnich granicach Seldżuków wcześniejsze kontakty stopniowo przekształciły się w niebezpieczne wojskowo-polityczne starcia.
Seldżucydzi pochodzili z tureckiego środowiska Azji Środkowej i pochodzili od przywódcy Seldżuka. Po przyjęciu islamu i wzmocnieniu się w Chorasanie zaczęli szybko rozszerzać swoje terytorium. Już w połowie XI wieku wyprawy Seldżuków zaczęły stanowić zagrożenie dla bizantyjskich prowincji w Armenii, na Kaukazie i w Azji Mniejszej.
Istotnym punktem zwrotnym było przyłączenie Armenii i stolicy Ani do Bizancjum za czasów Konstantyna IX Monomachosa. Z jednej strony imperium rozszerzyło swoje granice, ale z drugiej strony zniknęło buforowe królestwo ormiańskie, które wcześniej hamowało presję sił stepowych. Teraz ataki Seldżuków dotknęły już bezpośrednio terytorium bizantyjskiego.
Za czasów Izaaka Komnenosa wschodnią granicę udało się jeszcze utrzymać. Jednak późniejsza polityka Konstantyna Dukasa osłabiła siły wojskowe Azji Mniejszej. Bizantyjska arystokracja w Konstantynopolu nie doceniła znaczenia wschodnich prowincji, a to właśnie grecka część Wschodu zapłaciła straszną cenę za tę krótkowzroczność.
W drugiej połowie XI wieku sułtan Alp Arslan podbił Armenię wraz z Ani, spustoszył Cylicję, Syrię i Kapadocję. W Cezarei Turcy splądrowali świątynię św. Bazylego Wielkiego, w której przechowywano jego relikwie. Postępy Seldżuków w głąb Azji Mniejszej były zapowiedzią wielkiej katastrofy, która wkrótce doprowadziła do klęski Bizantyjczyków pod Manzikertem w 1071 roku.
Bizantyjscy autorzy opisywali ten czas jako epokę spustoszenia wschodnich ziem: miasta, wioski i kościoły były niszczone, a ludność uciekała lub ginęła. Wschodnia Azja Mniejsza, przez wieki będąca filarem imperium, stopniowo stawała się pograniczem nieustającej wojny.
Kanał Pontyjski Ποντιακά