Kto nie należy do Kościoła


B) Do Kościoła nie należą,: a) Nieochrzczeni, t. j. Żydzi, Mahometanie i poganie. „Jeśli się kto nie odrodzi z wody a z Ducha św. nie może wnijść do królestwa Bożego“ (Jan 3, 5). 

b) Ci chrześcijanie, którzy z własnej winy t. j. świadomie i do­browolnie odrzucają naukę Kościoła lub trwają upornie w błę­dnej nauce od Kościoła potępionej; tacy zowią się kacerzami, błędnowiercami czyli heretykami (formalnymi). Błędnowiercą z własnej winy jest ten, kto zna Kościół kat. i jest przekonany o jego prawdziwości, a jednak do niego nie wstępuje; da­lej ten, kto badając rzetelnie, mógłby poznać prawdziwy Kościół, lecz z obojętności lub z innych grzesznych powodów zaniedbuje to uczynić ; c) Niedowiarkowie, bezwyznaniowi i odstępcy (apo­staci) t. j. ci, którzy chociaż ochrzczeni, porzucili wiarę chrze­ścijańską i przestali ją wyznawać. Kościół bowiem jest społe­cznością, do której każdy powinien należeć, lecz nie jest do tego zmuszony; może przeto związek na Chrzcie św. zawarty o tyle rozerwać, że postrada wspólne życie duchowe z Kościołem; d) Ci, którzy chociaż w prawdach wiary nie błądzą, ale odma­wiają posłuszeństwa głowie Kościoła . „Jeśliby Kościoła nie usłu­ chał, niechci będzie jako poganin“ (Mat. 18, 17). Tacy nazywają się schizmatykami. Kto bez własnej winy jest błędnowiercą lub schizmatykiem (materyalnym) ale przytem szczerze prawdy szuka i wedle najlepszego rozumienia wolę Boską spełnia, ta­ kiego, chociaż jest oddzielony od ciała Kościoła, nie uważa Ko­ściół za odszczepieńca, ale raczej za zbłąkanego bliźniego. Nie można bowiem przypuścić, żeby taki miał wolę oddzielenia się od prawdziwego Kościoła. Może on przeto należeć zupełnie do duszy Kościoła i należy do niej rzeczywiście, jeżeli albo łaski na Chrzcie św. otrzymanej nie utracił, albo łaskę uspra­wiedliwienia przez doskonałą skruchę znowu odzyskał. Wreszcie e) ci wszyscy, których wskutek ciężkich występków co do wiary i obyczajów, jako wyrodnych członków Kościół obłożył klątwą, t. j. wykluczył czyli ekskomunikował.


Ks. Alojzy Jougan, ,,Katolicka dogmatyka ogólna dla szkół średnich", str. 133